We use cookies

We use cookies and other tracking technologies to improve your browsing experience on our website, to show you personalized content and targeted ads, to analyze our website traffic, and to understand where our visitors are coming from. By browsing our website, you consent to our use of cookies and other tracking technologies.
Informative Magazine for Hobby Growers

Orchideeënfamilie

De orchideeënfamilie (Orchidaceae) is een van de grootste plantenfamilies op aarde. Het aantal soorten wordt op zo rond de 20.000 geschat. Wereldwijd zijn meer dan duizend geslachten bekend welke verdeeld worden over tientallen [subfamilies](https://nl.wikipedia.org/wiki/Subfamilie_(biologie%29 “Subfamilie (biologie)“). Orchideeën worden ook weleens kort orchis genoemd, wat ook de naam van een specifiek geslacht is.

Orchideeën staan bekend om hun [bloemen](https://nl.wikipedia.org/wiki/Bloem_(plant%29 “Bloem (plant)“), die er soms vreemd uit kunnen zien. Ook de wilde flora in de Benelux kent soorten met opvallende bloemen. Vaak zijn er speciale aanpassingen aan bepaalde soorten dieren en dan met name insecten. Vele soorten zijn in de twintigste eeuw achteruitgegaan in deze regio. Waar eertijds vele graslanden in mei en juni werden gekleurd door de orchideeën zijn ze nu vaak beperkt tot natuurreservaten.Orchideeën hebben doorgaans stoffijn zaad. Deze heel kleine zaden kunnen gemakkelijk door de wind over grote afstanden worden vervoerd. En zo kunnen ze relatief gemakkelijk nieuwe geschikte groeiplaatsen koloniseren. Op die plaats moet dan wel de voor de kieming noodzakelijke schimmel aanwezig zijn, omdat het zaad zonder de schimmel niet kan uitgroeien. Voorts kost het vaak vele jaren om tot een volwassen vruchtdragend exemplaar uit te groeien. In de Benelux staan vele orchideeën bekend als fijnproever. Ze stellen gemiddeld hoge eisen aan hun groeiplaats. Ze leven vaak in mutualistische symbiose met een schimmel (in de vorm van een mycorrhiza) waarmee ze voedingsstoffen uitwisselen.In regenwouden groeien bepaalde soorten als epifyt hoog in de bomen. Sommige van deze epifyten worden tegenwoordig als kamerplant gehouden. Ook andere soorten zijn populair als kamerplant. Diverse soorten zijn met elkaar te kruisen en dit gebeurt dan ook veel. Omdat een soort voor de bestuiving afhankelijk is van een specifiek insect of vogel hebben ze geen andere barrières ontwikkeld. De bestuiving verloopt vaak via een complex mechanisme, bijvoorbeeld door bij een insect de hele meeldraden op het lijf vast te plakken en deze te laten meevoeren naar een andere bloem.

De [bloem](https://nl.wikipedia.org/wiki/Bloem(plant%29 “Bloem (plant)“) van een orchidee is meestal eenvoudig te onderscheiden van een andere bloem. De bloem is opgebouwd uit drie kelkbladen en drie kroonbladen. Het middelste kroonblad is afwijkend qua vorm en vergroot (de lip, zodat het een platform voor insecten vormt om makkelijker het centrum van de bloem te bereiken.Oorspronkelijk was de lip van een orchidee opwaarts gericht en vormde zo een afdakje boven het gynostemium. Bij een aantal soorten, zoals de spookorchis(Epipogium aphyllum) en de vanilleorchis (Nigritella_), is dit nog steeds het geval. Bij de meeste soorten echter draait de bloem zich bij het openen 180°, waardoor de lip neerwaarts wijst. Dit verschijnsel wordt resupinatie genoemd en zorgt ervoor dat de bloem zijn kenmerkende vorm krijgt.

Taxonomie

De orchideeënfamilie is een monofyletische groep die door het APG III-systeem van 2009 tot de [orde](https://nl.wikipedia.org/wiki/Orde_(biologie%29 “Orde (biologie)“) Asparagales wordt gerekend.De indeling van deze familie is echter continu in beweging, zolang er studies lopen die nieuwe elementen voor classificatie aanbrengen.Er worden momenteel vijf onderfamilies erkend, wat het volgende cladogram geeft:

Familie OrchidaceaeFylogenie:

Taxonomie:

  • Orde Asparagales
  • zustergroepen van de Orchidaceae
  • Familie Orchidaceae
    • Onderfamilie Apostasioideae: 2 geslachten, 16 soorten, Zuidwest-Azië
    • Onderfamilie Cypripedioideae: 5 geslachten, 130 soorten, gematigde streken en tropisch Zuid- en Midden-Amerika
    • Onderfamilie Vanilloideae: 15 geslachten en 180 soorten, tropisch en subtropisch oostelijk Noord-Amerika
    • Onderfamilie Epidendroideae: meer dan 500 geslachten en ongeveer 20.000 soorten, wereldwijd
    • Onderfamilie Orchidoideae: 208 geslachten en 3.630 soorten, wereldwijd

Deze onderfamilies zijn op hun beurt nog eens onderverdeeld in [takken](https://nl.wikipedia.org/wiki/Tak(biologie%29 “Tak (biologie)“) of tribus, subtribus, geslachtengroepen en ten slotte [geslachten](https://nl.wikipedia.org/wiki/Geslacht(biologie%29 “Geslacht (biologie)“).

This article was originally published on @yvantirry